Gull-ris saga

1. kafli

Hallsteinn son rlfs Mostrarskeggja nam allan orskafjr fyrir vestan og bj Hallsteinsnesi. Hann tti sku dttur orsteins raus. Brn eirra voru au orsteinn surtur, rarinn og urur. Grmkell ht frilluson hans er bj Grmkelsstum t fr Grf. essir menn fru til slands me Hallsteini. Hrmundur er san bj Grf, Valgerur ht kona hans en orsteinn son. Eyjlfur hinn augi kom til slands me Hrmundi og bj Mla orskafiri, Hallgerur ht kona hans en Valgerur dttir, hn var fr kona. orgeir ht maur er bj orgeirsdal. essir voru allir vinir Hallsteins.

Bmur Skut var vkingur mikill og eirinn mjg. Hann var son orbjarnar loka Eysteinssonar Grmkelssonar nundarsonar fylsennis. eir voru synir Bms orbjrn loki er nam allan Djpafjr og Grnes og Vgbjur fair Steins mjgsiglanda er Htdlir og Skgnesingar eru fr komnir. Me orbirni loka komu t Styrkr er hann gaf land Barmi til mts vi Hallstein. Dttir Styrkrs ht Kerling og heldur margkunnig. Helgi ht brir Styrkrs er land keypti a Hjllum orskafiri. Hans synir voru eir rarinn kafi og rndur hinn mikli. Helgi var viringamaur og ekki dll vi alu. orgils ht son orbjarnar loka. Hann bj orgilsstum Djpafiri. eir fegar voru miklir fyrir sr og ttstrir.

lfur hinn skjlgi son Hgna hins hvta nam Reykjanes allt milli orskafjarar og Hafrafells. Hann bj Mijanesi. Hans synir voru eir Jrundur og Atli hinn raui. Me lfi kom t s maur er Hallur ht, ttstr og mikilhfur. Hann bj Hofstum vi orskafjr og reisti ar hof miki v a lfur var engi bltmaur. Hallur var mikill hfingi og hnigu v margir til hans. Rauur ht son hans og bj Rausdal milli Hofstaa og Berufjarar. Annar ht Hyrningur, s var yngri.

urur drikkinn bj Kinnarstum og tti land inn til Msarr. Hn var mrgu slegin og geri manna mun mikinn. Synir hennar voru eir orsteinn og rhallur, efnilegir menn.

Bera ht ekkja er bj Berufiri. Hn tti rj sonu. Bjrn var elstur.

rarinn krkur nam allan Krksfjr meal Hafrafells og Krksfjararmla. Me honum komu t suureyskir menn. Gilli er bj Gillastum, gfugur maur. Ketilbjrn ht son hans, hinn vnlegasti maur. A Hafrafelli bj Hlmgngu-Klan en Naur bj Naurdal. smundur ht hans son. Hallvarur hrsi bj Hrsahvoli. Mr ht son hans.

Oddur skrauti ht maur er t kom vestur Vali. Hann var son Hlvers konungs af Gautlandi og Veru hinnar ungu Gubrandsdttur af Jrnberalandi. Oddur kaupir lendur orskafjararskgum a uri drikkinni og bj a Uppslum. Hann fkk Valgerar dttur Eyjlfs Mla. eirra son var rir, manna mestur og frastur snum. Grmur ht son hans hinn eldri en rir hinn yngri. Gsl nef nam Gilsfjr og bj a Kleifum. Hann tti ... synir voru eir Hinn Garpsdal og Herfinnur Mla. Dtur hans voru r Hallgrma og orbjrg knarrarbringa og Ingibjrg.

lafur belgur bj lafsdal er Ormur mjvi rak r lafsvk en Sleitu-Bjrn r Belgsdal. Hans synir voru eir orgeir og Jsteinn, orvaldur.

Steinlfur ht maur og var kallaur lgi. Hann var son Hrlfs hersis af gum. Hann nam land milli Grjtvallarmla og Klofasteina og bj Steinlfshjalla Fagradal. Hann tti Eirnju irandadttur. Steinn og Helgi voru synir eirra en Arnds dttir og urur er Sleitu-Bjrn tti. Kntur og jrekur voru synir eirra.

Steinlfur var rausnarmaur mikill bi og hafi fjlmennt. En er honum tti rnglent fyrir sunnan fjrinn nam hann Steinlfsdal Krksfiri og geri b B. Hann skipai dalinn vinum snum. Grmur frndi hans bj Vllum. Hergsl ht son hans. Heimlaug vlva bj Vlvustum Kambsheii. En Steinlfur bgi henni og var hn fyrir v vin hans. rarinn krkur taldi sr dalinn er Steinlfur hafi skipa og kallai hann a sitt landnm v a svo var og gerist af v fjandskapur me eim Steinlfi svo a eir drpust ar fyrir.

Vai ht maur. Hann var skld gott. Hann var frndi Odds og kom t me honum. Hann bj Skldsstum Berufiri. ttar og sa voru brn hans og voru bi mannvnleg.

2. kafli

er essir hinir ungu menn xu upp er n voru nefndir lgu eir leika me sr Berufjararsi og var me eim fstbrralag miki. rir Oddsson var sterkastur jafn gamall og allar rttir hafi hann umfram sna jafnaldra. Ketilbjrn gekk nst honum um allan vaskleik. eir tku fiska r vatninu og bru lk ann er ar er nr og fddust eir ar. S heitir n Alifiskalkur. ar var veiur mikil og taldi Hof-Hallur sr veiina. En urur drikkinn taldi sr og snu landi og frelsti hn sveinunum.

En um veturinn lku eir knattleika orskafjararsi og komu ar til synir Hallsteins og Djpfiringar, orsteinn r Grf og Hjallasveinar. eir fyrir sunnan orskafjr geru ri a fyrirmanni fyrir rleiks sakir og allrar atgervi. En vestanmenn vildu ekki a og fust vi honum allir nema Hallsteinssynir.

Skip kom t um sumari Breiafiri Dgurarnesi og ht Brur strimaur, frndi Odds og flagi er eir hfu hernai veri. Brur sendi til Odds og fluttist san til orskafjarar vi fimmtnda mann. Fimm voru slenskir menn me honum og rust eir brott til hraa sinna. En Brur vill tvvegis fara og beiddi Odd manna svo a hann vri fr. ar rst til rir og eir nu fstbrur og svrust allir fstbrralag. Skyldi hver eirra annars hefna. eir skyldu saman eiga fengi f og fengi a er eir fengju jafnt og til ynnu, og var rir fyrirmaur eirra, Ketilbjrn, rhallur og orsteinn Drikkinnarsynir, Hyrningur Hallsson, Bjrn Beruson, smundur Naursson, Mr Hallvarsson, ttar Skldsson. essir rust til skips me Bri og uru vel reifara, tku rndheim.

r Haraldur konungur hrfagri fyrir Noreg. Vi honum var Sigmundur Hlversson furbrir ris. Hann fundu eir og beiddu hann tillaga v a eir hfu eigi meira f en til skotsilfurs um jl fram. Sigmundur latti a vera me konungi "og er ar illt flausum mnnum."

Hann sendi norur Hlogaland til lfs vinar sns og sagi ar gott fjr a afla skreifiski. Sigmundur fkk eim rrarferju og Rekkal sksvein sinn til fylgdar og tvo leisgumenn ara, rnd lang og Hra hinn digra, brur hans. eir komu um hausti norur rndarnes til lfs og tk hann vel vi eim fyrir orsending Sigmundar en kva undarlegt ykja a Sigmundur sendi ri frnda sinn til slkra ffanga og kva sr svo hann ltast sem hann mundi eigi fiskimaur vera og meiri roski mundi fyrir honum liggja ef hann hldi lfi "en a er lkast a gifta fylgi ri Sigmundar ef til er gtt."

3. kafli

a var einn dag er eir flagar reru fiski og komu s a landi. lfur gekk mti eim og er eir hfu bi um skip sitt s rir hvar eldur var nr sem lsti af tungli og br yfir blm loga. rir spuri hva lsu a vri.

lfur segir: "Ekki skulu r a forvitnast v a a er ekki af manna vldum."

rir svarar: "v mun eg eigi vita mega tt trll ri fyrir?"

lfur kva a vera haugaeld. grfst rir eftir.

En lfur segir a lyktum og mlti: "Agnar ht berserkur son Reginms hins illa. Hann lt gera haug enna og gekk ar me skipshfn sna alla og miki f anna. Hann ver hauginn me trllskap san svo a engi m nr koma en margir eru dauir er til hafa komi a brjta ea ella hafa eim ori nnur skyrsi og eigi vitum vr hvort hann tryllist dauur ea kvikur."

rir mlti: "Vel er n mlt og a er n drengilegra a afla ar fjr en ra til fiska og ar skal til htta."

lfur latti hann mjg og allir flagar ris og kva lfur ei hla mundu a fari vri. rir kvest eigi a sur fara mundu. Svo er sagt a Ketilbjrn einn vildi fara me ri og bar engi annar ri til hans flaga. eir ttu a fara fjallshl nokkura til haugsins og er eir komu upp hlina laust mti eim svo miklu frviri a hvorgi mtti upp standa. eir hfu milli sn eitt snri og gekk rir fyrir mean hann mtti. En um sir tk upp hvorntveggja og kastai ofan fyrir hlina og n festir snri um stein einn mikinn en eir voru kafa mir og lgu ar til ess er svefn fll .

dreymdi ri a maur kom a honum mikill rauum kyrtli og hafi hjlm hfi og sver bi hendi. Hann hafi um sig digurt belti og ar gan hnf og glfa hndum. Var essi maur mikillegur og virulegur.

Hann mlti reiulega til ris og stakk honum dggsknum og ba hann vaka og mlti: "Ills manns efni ertu er vilt rna frndur na, en eg vil," sagi hinn komni maur, "gera til n verleikum betur v a eg er brir fur ns og sammur vi hann. Eg vil gefa r gjafir til ess a hverfir aftur og leitir annarra ffanga. skalt iggja a mr kyrtil gan, ann er r mun hlfa vi eldi og vopnum, og ar me hjlm og sver. Eg skal og gefa r glfa er munt enga f slka v a lii nu mun klaksrt vera ef strkur eim me. essa glfa skaltu hndum hafa er bindur sr manna og mun skjtt verk r taka. Hnf og belti lt eg hr eftir og a skaltu jafnan r hafa. Eg mun og gefa r tuttugu merkur gulls og tuttugu merkur silfurs."

rir ttist svara a honum tti etta of lti af svo nnum frnda og frkum og lst eigi aftur munu hverfa vi litla fmtu.

"Vissi eg ei," segir rir, "a trll vri mr svo nr tt ur sagir mr. En engrar eirar ttir af mr von ef ei vri frndsemi me okkur."

Agnar segir: "Seint munu n augu fyllt vera fnu og v mttu vorkynna mr," sagi Agnar, "a mr yki f gott v a munt ri mjg elska f ur lkur."

rir segir: "Ekki hiri eg um illspr nar. En iggja vil eg a vsir mr til meiri fvonar ef vilt itt f undan iggja."

"Heldur vil eg a," segir Agnar, "en deila illdeildum vi ig. Valur ht vkingur er tti gull miki. Hann bar fi undir helli einn norur vi Dumbshaf og lagist san og synir hans me honum og uru allir a flugdrekum. eir hafa hjlma hfum og sver undir bgslum. N er hr klkur er skalt drekka af tvo drykki en frunautur inn einn drykk en verur eftir a sem m."

San vaknar rir og voru essir hlutir allir ar hj honum er Agnar gaf honum. Ketilbjrn vaknar og hafi heyrt allt eirra viurmli og svo s hvar Agnar fr. Hann ba ri taka enna kost. Eftir a tk rir klkinn og drakk af tvo drykki en Ketilbjrn einn. var enn eftir klkinum. rir setti munn sr og drakk af allt.

N fll svefn. Agnar kom enn og vtai ri er hann hafi allt r drukki klkinum og kva hann ess drykkjar gjalda mundu hinn sara hlut vi sinnar. Agnar segir eim fyrir marga hluti er fram komu sar og lagi r til me ri hversu hann skyldi vinna hellinn Vals vkings.

4. kafli

Eftir a vitkuust eir og vakna, fru heim san. eir sgu lfi hva fyrir hafi bori og bu hann vsa sr til hellis Vals. lfur latti eirrar ferar og bau eim f til a eir fru eigi og segir engan aftur hafa komi, ann er fari hafi, en kva illt ykja a eir menn tndust er Sigmundur vin hans hafi sent honum.

En rir vill fara fyrir hvern mun. Og litlu sar rast eir flagar til ferar og fara norur fyrir Finnmrk ar til er eir koma norur fyrir Blesaverg. Svo heitir fjalli a er hellir Vals var en a er norur vi Dumbshaf. ar fellur mikil gljfrunum fram af bergi og allt t sj. rir kenndi a eir voru ar komnir sem honum var til vsa. eir fru bergi og hfu ann umbna er Agnar hafi kennt eim, hjuggu upp tr miki og fru limarnar fram af berginu og bru grjt rtina. San tku eir kaal og festu vi limarnar. bau rir snum frunautum a fara og hafa f a er fengi. En engi eirra bar traust til a n hellinum tt engi vri nnur htta en s og bu eir hann fr hverfa.

rir segir: "Ekki mun n a vera. Er a lkast a eg htti og hafi eg f skuldlaust slkt er fst."

eir ltust eigi mundu til fjr kalla og sgu hann ri til vinna ef hann ni. eir fundu a rir var allur maur annar en hann hafi veri. rir fr af klum snum og geri sig lttbinn. Hann fr kyrtil Agnarsnaut og tk glfana, belti og hnfinn og lnu mjva er Agnar fkk honum. Hann hafi snrisspjt er fair hans gaf honum. Gekk hann svo fram tri. skaut hann spjtinu yfir na og festi a rumegin rinnar viinum. Eftir a fr hann festina og lt lnuna draga sig af berginu undir fossinn.

Og er Ketilbjrn s a lst hann fara vilja me ri og kva eitt skyldu yfir ganga. Fer hann ofan me strenginum. rhallur Kinnarson kvest og fara vilja en rndur langi kva Sigmund eigi a spyrja skulu a hann yri eigi a fylgja eim er hann hafi heiti sinni liveislu. rir var n kominn hellinn og dr til sn hvern er ofan kom.

Bergsns nokkur gekk fram vi sjinn allt fyrir fossinn og fru eir Bjrn Beruson og Hyrningur ar fram og aan upp undir fossinn. eir hfu ar tjald hj snsinni v a eigi mtti nr vera fossinum fyrir skjlfta og vatnfalli og regni.

eir rir tendruu ljs hellinum og gengu ar til er vindi laust mti eim og slokknuu login. ht rir Agnar til lis og egar kom elding mikil fr hellisdyrunum og gengu um stund vi a ljs ar til er eir heyru blstur til drekanna. En jafnskjtt sem eldingin kom yfir drekana sofna eir allir. En skorti eigi ljs er lsti af gulli v er eir lgu . eir su hvar sver voru og komu upp hj eim mealkaflarnir. eir rir rifu skjtt til sveranna og san hlupu eir yfir drekana og lgu undir bgsl eim og svo til hjartans. rir fkk teki hjlminn af hinum mesta drekanum. Og essi svipan rfur hinn mesti drekinn rnd lang og fl me hann t r hellinum og egar hver a rum og hraut eldur af munni eim me miklu eitri.

N su eir er ti voru a glddi r fossinum. eir hlupu r tjaldinu. En drekarnir flugu upp r fossinum og su eir Bjrn a einn drekinn hafi mann munni sr. ttust eir vita a allir mundu eir ltnir er hellinn hfu fari. Hinn mesti drekinn flaug lengst, s er manninn hafi munni. Og er eir flugu upp yfir bergsnsina hljp hann Bjrn upp bergi og lagi mlaspjti drekanum. En er hann hreppti verkann hljp r srinu miki bl andlit honum og fkk hann af v skjtan bana en bli og eitri kom ft Hyrningi og sl ar iverk svo a hann mtti trautt standast.

N er a segja fr ri og hans flgum a eir afla sr mikils fjr hellinum svo a a var margra manna fullfengi gulli og mrgum drgripum. Er svo sagt a eir hafi rija degi veri Valshelli. San las rir sig fyrstur upp og dr upp f og flaga sna. Tk hann ft Hyrnings og strauk me glfunum og tk egar r allan verkinn. N skyldi rir skipta fnu og var einn hluturinn vallt mestur og fr svo nokkurum sinnum.

mlti Ketilbjrn: "Fstbrir," sagi hann, " hefir mest unni til fjr essa. N vil eg gefa r minn hlut."

mlti rhallur vlkum orum. rir var alllttbrnn vi etta og varveitir n fi. En skipt var gullinu Agnarsnaut me flgum ris og hefir hver eirra mrk gulls. Hann gaf og sinn grip hverjum eirra. Hyrningi gaf hann sveri Agnarsnaut. Eftir a fru eir aftur til lfs og vildi rir segja fr tindum. eir dvldust um hr me lfi og geri rir jrnvijar um kistur snar og lsti vandlega Valshellisgull og lt alla sna flaga sinn kost ann vetur.

5. kafli

Eftir a fru eir suur til rndheims og fundu ar Sigmund. Var a vi jl. rir sagi Sigmundi fr ferum eirra. En Sigmundur ba egar eftir jlin fara r rki Noregskonungs. Hann sendi inn rndheim og fkk eim eyki austur um Kjl til Jamtalands og svo til Gestrekalands. aan fru eir Elfarskg og tla til Svjar, s skgur er fjgurra rasta og tuttugu breiur, og vissu eigi hvar eir fru.

eir su fyrir virki htt og er eir komu ar hfu eir ri upp spjtaoddum. krkti hann xi sinni upp virkisvegginn og las sig svo upp. Lauk hann upp virkinu fyrir flgum snum. Gengu eir inn me ll fng sn. rir lauk upp sklann og voru ar tlf manna rekkjur og tvr mestar. Virki var ruggt vgi. rir ba vr halda og svo geru eir.

En litlu sar su eir tlf menn, mjg vglega, ra a virkinu og voru tveir mestir. eir spyrja er til komu hverjir svo djarfir vru a tku virki me valdi. eir rir sgu til sn og spuru hverjir komnir vru. S nefnist Hauknefur er svarai en annar Hama. Hann var af Helsingjalandi en Hauknefur af Gestrekalandi. eir bu ri t ganga.

En rir segir a hann vill berjast me jafn marga menn "og skulu tveir af vorum mnnum berjast vi tvo yra menn."

eir vilja a. rir og Ketilbjrn brust vi tvo af stigamnnum og hj sitt hgg hvor eirra og var hinum a egar a bana. Eftir a brust eir allir og var a harur atgangur en svo lauk a eir fllu allir nema tveir, Hauknefur og Hama. eir voru mjg srir. rir bau Hauknef gri og bum eim og v jtta eir skjtt. San gengu eir til handa og flags vi ri og skiptu a jafnai llu v f er ar var og fru af skginum er eir voru bnir, fyrst til Svjar en aan til Gautlands og fundu ar Hlvi jarl son su hinnar rigu Hlversdttur. Hann gekk egar vi frndsemi vi ri er hann sagi tt sna. eir voru ar landvarnarmenn um hr og gerust vfrgir.

6. kafli

sta ht dttir jarls. Hennar ba Gautur berserkur, mikill kappi. Hann var snskur a tt. Me honum var Geir hinn gerski og hfu mikla sveit en jarl vill eigi gefa konuna. gengu eir rir hlm vi berserkina og hfu sigur. vildu flagar eirra hefna og sl bardaga og var hin harasta orusta en svo lauk a eir drpu alla vkingana er mti risu en eltu hina r landi.

rj vetur var rir Gautlandi. tk jarl banastt. Hann gaf ri kaupskip og ba hann fara til slands en Hauknef gaf hann dttur sna og ar me rki og var hann ar eftir. En rir fr til Noregs. Hann sendi Rekkal til Englands me anna skip. eir rir fru til slands og komu t Dgurarnes.

ar kom Steinlfur hinn litli til skips og br mjg vi er hann s ri. ar var og Kjallakur gamli og ba hann Steinlf mg sinn eiga gott vi ri, kva honum ungt falla mundu ef hann geri ei svo "ar sem nar fylgjur mega ei standast hans fylgjur," sagi Kjallakur.

Steinlfur falar sveri ga a ri en rir vill ei selja og bau a gefa honum eins manns herneskju en Steinlfi tti a lkt og ekki og lagist ltt me eim.

rir vill brott v a honum tti eir ri limargir. eir tku sunnanveur og tla til orskafjarar. gekk veri til landsuurs og austurs og bar vestur undir Flatey. ar bj Hallgrma dttir Gils skeiarnefs. Hennar synir voru eir Hergils er san bj Hergilsey og Oddi. s rir Ingibjrgu dttur Gils skeiarnefs og fannst honum miki um hana stund er eir dvldust Flatey. eir hldu aan til Knarrarness. a er framanveru Reykjanesi og fkk a nafn. bj Breiur Grf. ar heitir n Breiablsta. ar gengu flagar ris af skipinu, eir er fyrir sunnan orskafjr ttu heimili, nema Ketilbjrn og rhallur. eir vildu eigi vi ri skiljast.

7. kafli

Mean er rir var utan hafi andast Oddur fair hans. Var uppgangur Hof-Halls sem mestur svo a hann sat nr yfir hvers manns hlut og viring. Hann deildi um hoftoll vi Reyknesinga. Hann vildi og heimta toll fyrir vestan orskafjr en Hallsteinn og eir Reyknesingar hfu reist rshof vestur ar san tr hi mikla hafi reki land hans eftir sem bltai og lgu eir ar tolla. Voru af v dylgjur miklar me eim Halli. Hallur hafi og brott reki mur ris, Valgeri, r bi snu en sett ar niur orbjrn stokk, sfirskan mann, mikinn kappa, og Askmann hinn unga. Hann bj Askmannsstum t fr Skgum.

rir hlt vestur fyrir orskafjr skipi snu og lenti vi Grenitrsnes. ar fann hann Hallstein og ara bndur og buu eir ri land inn fr Grf milli a tveggja. Hallsteinn fkk honum bf og uri dttur sna til forra. Gekk rarinn son Hallsteins skip me ri og voru eir fimmtn skipi en Hallsteinn fr hi efra me bferli ris og voru margir saman. Koma eir rir fyrr og ryja skipi ar er n heitir Blkrs.

8. kafli

N er ar til a taka er Hyrningur Hallsson kom heim og segir alldrengilega fr fr eirra ris.

Hallur mlti: "lkur ertu orinn mr er vilt vera hlutrningur fyrir ri ea er settist aftur vi hellinn og fylgdir honum eigi og vst eigi uni eg v a rir sitji einn yfir Valshellisgulli."

Hyrningur kva hann ess vel hafa afla en Hallur kvast eigi hira um auvirsskap hans og safnar a sr rem tigum manna er hann s fr ris. Hann fer fyrir innan orskafjr og fundust eir vi Blkrs. Kallar Hallur egar til gullsins vi ri en hann synjar verlega. Hallur veitir snarpa atgngu. Hann hafi gullreki spjt hendi. Hann hleypur flokk ris og lagi hart fram en fyrir var rarinn Hallsteinsson og st spjti gegnum hann. rarinn gekk lagi og hj yfir Hall og ann banahgg er nst honum var. ar fllu rr menn af Halli ur eir rir og Ketilbjrn fengu vopn sn. Og n sj eir Hallur a Hallsteinn og hans menn voru komnir ofan brekkuna og veita ri. Hlaupa eir Hallur n til hesta sinna. v rir mann en Ketilbjrn annan. Bar Hall undan og hans menn.

eir Hallsteinn og rir hlaupa n btinn og nr fjrir tigir manna og reru yfir fjrinn og fundust eir Hallur vi Vailseyri. Tkst egar athlaup og v rir einn mann. Hallur bau sttir og kom v svo a hann seldi Hallsteini sjlfdmi fyrir vg rarins. En hann geri tv hundra silfurs en menn eir er fllu vi Blk skyldu koma fyrir tilfr. En s er rir v Vailseyri var f bttur og kom ar fyrir Uppsalaland og skyldi allt gert ef Hallur hldi eigi sttina. Fr Hallur vi etta heim og undi illa vi.

Hyrningur sagist eigi vildu me honum vera og rst Berufjr til lags vi Beru og var me henni ar til er synir hennar vnduu um. En san geri hann b Hyrningsstum og bj ar til elli. Hann hlt jafnan vingan vi ri og a f hafi hann mest er rir gaf honum v a hann ni engu af Halli fur snum.

9. kafli

rir reisti b mikinn ar er n heitir risstum og setti ar saman miki b. Var hann hinn mesti rausnamaur. Allir fstbrur hans fru til fera sinna nema rhallur og Ketilbjrn.

urur Hallsteinsdttir var bstra ris og lagi Ketilbjrn hug hana. En rir tti son vi Valgeri konu Hrmundar Grf og ht s Atli.

Hauknefur hafi gefi ri hest kinnskjttan, ungan. Hann var gauskur hlaupari og var alinn korni vetur og sumar. essum rei rir yfir orskafjr hvort er var fl ea fjara og var hann gersemi mikil.

rir hafi smdir miklar af fer sinni og f v er hann hafi t haft. Hann ba urar dttur Hallsteins goa til handa Ketilbirni fstbrur snum og fkk ann kost og geri b Tungu Krksfiri en stundum var hann me ri.

En er rir hafi einn vetur bi fr hann til Kleifa og me honum Gilli og Vai skld og fstbrur hans. rir ba Ingibjargar Gilsdttur. En er eir stu a mlum essum lt Gsl bndi enga menn n a fara inn til lafsdals v a hann vildi eigi a orgeir r lafsdal yri var vi ar sem hann var biill hennar Ingibjargar og hafi lagt vi hana mikla st. Gsl lt egar brlaup gera og hlt ar llum komandi mnnum mean veislan st.

En er rir fr brott me konu sna fara menn t me Gilsfiri til Saurbjar, eir er a boinu voru, og fundu sauamann r lafsdal og sgu honum gjafori Ingibjargar. Sauamaur fr heim og segir eim fegum. orgeir vildi drepa bosmennina og kva firn a eir voru leyndir svikum slkum en lafur ba eigi vera gjalda og ba hann heldur gjalda ri. En er eir su a rir rei t um teig fyrir vestan fjr bru eir eigi ri til a ra eftir eim.

Fr rir n heim me konu sna og tkust ar stir gar. au ttu son er Gumundur ht og var hann allbrger. Hann fddist upp me Eyjlfi Mla og gaf hann honum sthross hlf vi Grm son sinn. a var litfrttur hestur me ljsum hrossum.

Grmur Eyjlfsson var mikill og eldstur og tti vera nr afglapi. En er hann reis r fleti var hann hvtum vararvoarstakki og hafi hvtar brkur og vafi a nean spjrum. v var hann Vafspjara-Grmur kallaur. Engi maur vissi afl hans. Hann var mjg snilegur.

10. kafli

rir eignaist Flatey eftir Hallgrmu og hafi ar si en Hergils son hennar bj Hergilsey sem fyrr var rita. Hann var fair Ingjalds er ar bj san og hann barg Gsla Srssyni og fyrir a geri Brkur hinn digri af honum eyjarnar en Ingjaldur fr orskafjarardali og bj Ingjaldsstum. Hans son var rarinn er tti orgeri dttur Glms Geirasonar. eirra son var Helgu-Steinar.

orgeir lafsdal lt sr strum illa lka til ris um konumli. Hann vissi a ftt var me eim Steinlfi og ri. v gaf orgeir Steinlfi f til a hann veitti ri umstir ef fri yri . Og er eir hfu ri samband fann orgeir Hall af Hofstum og ba hann ganga mli me eim. En hann var glaur vi og ba eim heill duga er fyrstur ri rum til skamma ri en kva illt vi hann a eiga "fyrir sakir harfengi og fylgdar eirrar er hann hefir."

En a r geri Hallur a eir skyldu ra af einnhvern fstbrur hans.

Hallur hitti Askmann og Hlmgngu-Klan og gaf eim rjr merkur silfurs a eir drpu M Hallvarsson og v htu eir a leita vi ef eir mttu.

Litlu sar fr Askmaur til mts vi Klan og taka vopn sn og fara til Hrshvols. Askmaur hafi krksviu hendi. Hann fr til hss og sagi Mvi a uxi l mri og ba hann upp draga. Mr kva hann fara munu a nokkuru illu og sagist eigi tra munu lygi hans. Askmaur kva eigi kynlegt a hann yri eigi a ganga Valshelli er hann ori eigi a bjarga f snu tt hann fylgdi honum til. hljp Mr upp og tk vopn sn, hjlm, skjld og sver. En er eir voru lei komnir lofai Askmaur hann mjg og vopn hans og ba hann sna sr sveri. Mr geri svo. Askmaur br sverinu og bls eggjarnar ur hann lt laust.

N koma eir mrina og egar hleypur Klan upp r einum runni og stti a Mvi kafa. Askmaur skopar um hi ytra og vildi krkja af honum skjldinn. Mr hj hart og tum en sveri beit ekki. kastar hann skildinum en reif sveri bum hndum. Hann hj xl Klans svo hart a lamdist axlarbeini og jafnskjtt hj Klan mt og kom hendur Mvi og tk af bar lflium. Mr rann Klan og spennti um hann stfunum. hljp Askmaur bak Mvi og lagi meal hera honum svo a fram kom brjsti. ar fll Mr, hinn besti drengur, og huldu eir hr hans og sgu Halli hvar komi var. Hann lt vel yfir. Eftir a fru eir heim og lagist Klan rekkju og ntti hndina.

Hallvarur var heima er hann fr lt sonar sns. Hann var til einkis fr. sendi hann mann til ris a segja honum tindi. Hann svarai f um etta. En litlu sar fru rir og Ketilbjrn og Kinnarsynir til Hafrafells og fundu Klan dyrum ti. eir beiddu bta fyrir vg Mrs en hann svarar illa og rak aftur hurina klofa. eir tku stokk og brutu upp hurina og fundu hvergi Klan en fundu laundyr bak hsum. Hlupu eir t og su a Klan var kominn upp fjall. eir runnu eftir honum og ar til er vatn var fyrir eim. ar hljp Klan t en rir skaut eftir honum spjtinu v er fair hans hafi gefi honum og kom milli hera Klan og kom hvorki upp san. Eftir a fru eir heim.

rddi rir um a hann vildi finna Askmann. Og er eir komu b hans voru aftur hurir. ar voru ltil hs. Vikstur var fyrir dyrum. eir rir ruddu viinum hurina og bru eld . Tku hsin skjtt a brenna og er fallin voru flest hsin og menn gengu t, eir er gri voru gefin, su eir rir a svn tv hlupu eins vegar fr hsunum, gyltur og grs. rir reif einn raft r eldinum og skaut logbrandinum lr galtanum og brotnuu bir lrleggirnir og fll hann egar. En er rir kom a s hann a ar var Askmaur. Gekk rir af honum dauum en gylturin hljp skg og var a Katla.

Hn kom til Uppsala og sagi orbirni tindin en hann fr egar fund Halls og segir honum. eir rir tku f allt a er Askmaur hafi tt og fluttu heim me sr risstai. En er orbjrn kom ...

(Hr er eya handriti sem svarar til tveggja kafla, hefst 10. kafla og nr fram ann 12. Hr er prentu eyufylling fr 19. ld.)

... Hofstai safnai Hallur mnnum og fr til mts vi ri. Var eirra fundur fyrir nean Rausdal. Hallur hj me sveri til orsteins Kinnarsonar. Kom a hgg ftinn og reist ofan klfann. ar fllu rr menn af Halli. Eftir a sneru eir Hallur undan en eir rir eltu um stund og hurfu san aftur og hldu heimleiis.

11. kafli

a verur essu nst til tinda a vor eitt einmnui rak hval ey eirri er Hvalltur heitir. a var eyiey og tti Gull-rir eyna. rir fr til og skar hvalinn, flutti suman heim en gaf hrasmnnum snum suman. Miki l ar enn eftir skori hvalsins.

etta frttir Steinlfur Fagradal. Fer hann til og mannar t ttring. Og er eir komu eyna voru ar fyrir nokkurir Reyknesingar a hvalskurinum. Steinlfur og hans flagar ltu frilega og oru hinir er a hvalskurinum voru eigi a verja eim hvalinn og hopuu undan. Bru eir Steinlfur hvalinn til skips og hlu og lgu san brott fr eynni. Vindur var sunnan og fr heldur vaxandi.

En er eir komu inn um eyjar sj eir a skip fer mti eim. Kenna eir a a er rir og orskfiringar og svo hvorir ara. eir rir fella segli en me v a skriur mikill var skipunum runnust au hj. rir skaut spjti og var fyrir s maur er nstur sat Steinlfi. Fll hann dauur tbyris. Var vi v bi a baksegl slgi hj Steinlfi og greiddist honum ferin. En fyrir sakir ess a var komi ofviri og sjgangur mikill gtu eir rir eigi veitt eim eftirfr. Steinlfur komst me nauung til Akureyja. Hafi hann rutt skipi a mestu af hvalnum. Bei hann vi eyjarnar til ess er veri lgi. Hlt hann heim og sagi snar farar eigi slttar.

12. kafli

rir situr n um hr heima bi snu. Steinlfur Fagradal undi hi versta vi fr sna Hvalltur. Hann sendir n flugumenn til hfus ri og gerir Hof-Halli or og biur hann a leggja r me eim. eir voru fimm saman. eir fara um ntt til Hofstaa og tekur Hallur eim forkunnar vel eftir orsending Steinlfs. Hann sendir til Raus sonar sns Rausdal og biur sitja um lf ris. Voru eir um hr hj Rau laun.

Einhverju sinni tti rir lei inn Gilsfjr til Kleifa. Fr Ketilbjrn me honum. Tekur Gils bndi vi eim tveim hndum og sitja eir ar gum fagnai hinn nsta dag. eir Rauur hfu njsna um fer eirra og svo hvenr eir mundu aftur heim sna.

rir og Ketilbjrn riu n fr Kleifum. eir komu a Grstum t fr Garpsdal. ar bj Gra Geirleifsdttir er ttar son Bjarnar hins austrna hafi tta. Hn var hinn mesti kvenskrungur og aldavin ris. Hn bau ri ar a vera og kva sr segja svo hug um a eigi vri allt sem tryggilegast af hendi Hof-Halls og Steinlfs Fagradal.

rir kva sig eigi saka mundu "og mun eg fyrr," segir hann, "standa yfir hfusvrum eirra Halls og Steinlfs en eir fi mr nokku mein unni."

Eftir a riu eir fr Grstum. Rauur og flugumenn Steinlfs stu fyrir eim fstbrrum vi veginn niur vi fjrinn.

Og er eir rir komu ofan hlsinn orskafjarar megin mlti Ketilbjrn: "Hva blikar ar vi veginn niur a sj til fjararins? Svo ykir mr sem ar komi upp skildir eigi frri en tta. Mun hr friur fyrir og hygg eg a eir vilji n a til skarar skuli skra me oss."

rir mlti: "Eigi munum vi hopa undan fstbrir og vst hfum vi fyrr mannraunum veri og eim eigi minnur geigvnlegum en essi er. Og er eigi til reynt hvort nokkurir essara manna urfa um sr sn a binda um a er lkur."

N ra eir fstbrur ar a er fyrirstursmenn voru fyrir. Spruttu eir egar upp og tkst ar hin harasta orusta. Rauur eggjar fast sna menn og segir a skmm mikla ef einir tveir menn kmust r hndum svo margra og kva n eigi skyldu fr tindum hafa a segja. Skiptust eir brtt hggum vi og er ar skjtt fr a segja a rir felldi egar tvo menn og Ketilbjrn einn. Og svo lauk a Rauur og einn flugumanna st uppi. Flugumaurinn hljp sem ftur toguu lei til Hofstaa.

(Hr lkur eyufyllingunni.)

Ketilbjrn sneri eftir honum og fkk eigi n honum. En Rauur veik upp hlsinn og rir eftir honum. eir fundust vi tngar Rausdal og brust alldjarflega v a Rauur var frkn maur. En svo lauk a Rauur fll fyrir ri. Eftir a sneru eir rir heim og hfu setu risstum. En san var leita um stt af lfi hinum skjlga og sttust a v a lkt var lti vg Raus og verki orsteins en fyrirstin kom mt eim mnnum er fllu af Halli. Ekki vildi rir sttast vi orbjrn um fjrupptaki og kva skyldu greia me sr tmi. Lt rir n heim fara alla sna fstbrur og var n kyrrt um hr.

13. kafli

ar er n til a taka a Gumundur son ris x upp Mla me Eyjlfi ar til er hann var nu vetra gamall. Hann var kafa mikill og sterkur. Hann fr heim til furs sns. N fr svo fram um hr a hann roskaist heima.

a var einn dag a rir kvaddi hann til farar me sr og riu inn me orskafiri og stefndu til Uppsala. orbjrn var ti og kenndi fr ris.

Hann mlti vi rn son sinn: "Hr rur rir og son hans og mun tla a hefna ess er vi tkum f. N vil eg a farir sem skjtast Hofstai og segir Halli a hann komi til lis vi mig en eg mun mean verjast r hsunum og munu ekki skjt umskipti vera me okkur ri."

rn hefir sig egar fr bnum.

etta sr rir og mlti vi Gumund: "Maur rennur ar t fr bnum Uppslum og mun s sendur til Hofstaa til Halls. Far eftir honum og dvel hann."

Hann sneri eftir Erni og ba hann ba. rn nam staar og reiddi upp xi mikla er hann hafi hendi. Gumundur hljp af baki og rann a honum me spjti og lagi gegnum hann en rn gekk lagi og hj til hans og yfir xlina og brotnai sundur xarskafti en hyrnan kom herarbla Gumundi og var hann ltt sr. Eftir a fll rn ar gtunni og heitir ar n Traustagata.

rir rei heim binn a Uppslum en orbjrn st dyrum me vopnum. Gekk rir upp a dyrunum en orbjrn lagi spjti til hans en rir hj a af skafti. br orbjrn sveri og hj til ris og kom hjlminn en sveri brotnai undir hjltunum. br rir Hornhjalta og hj til orbjarnar en hann tk tveim hndum skjldinn og bar upp vi er a honum rei hggi og tk sundur skjldinn fyrir nean mundriann. Eftir a opar orbjrn inn undan og kom hurunni klofa. Sveif hann til stofunnar og kom aftur hurunni og bar ar fyrir slkt er hann fkk til. rir braut upp tihurina og hljp svo til stofudyranna. Hjn orbjarnar stu vi hurina en orbjrn reif upp stokk og reisti undir skjinn og fr ar t og dr upp stokkinn og hlt san upp til fjalls. rir braut upp stofuhurina og saknai orbjarnar. Hljp hann t skyndilega og s fr orbjarnar. Hlt rir eftir honum og var fundur eirra hjalla einum. Varist orbjrn aan alldrengilega me stokkinum v a vopn hans hfu veri eftir stofunni. En svo lauk a orbjrn fll fyrir ri og heitir ar n Stokkshjalli. Gumundur kom a er orbjrn var fallinn. eir huldu hr hans og fru heim eftir a binn og tku gripi hans alla og svo er rir tti og fru heim san.

orbjrn hafi veri sfirskur a tt og kyni og bj brir hans Laugardal er rur ht. Litlu sar fr rir fund rar og bar sakir hendur honum um a a hann hafi sendan orbjrn suur anga furleif ris, slkur jafnaarmaur sem hann var. eir sttust me v a rir skyldi einn um gera. Lt hann a fama fallast, vg orbjarnar og gripataki, en geri sr til handa lndin bi orskafiri, Botn og Uppsalir, fyrir ann fjandskap er hann hafi hlaupi me Halli en rn var bttur hundrai silfurs.

14. kafli

rir seldi landi a Uppslum orgeri orgeirsdal v a hn ttist eigi ba mega fyrir beitingum Helga af Hjllum. tk rir vi orgeirsdal og beitti Helgi ei a sur.

a vandist a risstum a ar hurfu gimburlmb tv grkolltt hvert vor og hnuki tv me sama lit.

a var eina ntt um vori a rir mtti ei sofa. Hann gekk t og var regn miki. Hann heyri jarm anga er sta var. rir gekk anga og s rttargarinum a ar lgu ki tv bundin og lmb tv en rtt stu konur tvr. r lku a hnettafli og var tafli allt steypt af silfri en gyllt allt hi raua. r brugust vi fast og uru hrddar mjg. rir fkk teki r og setti niur hj sr og spuri v a r legust f hans. r buu allt hans vald. Hann spuri hverjar r vru. a var nnur Kerling dttir Styrkrs Barmi en nnur kvest vera dttir Vara ofan r Vrufelli og nefndist hn flagkona en hin hamhlaupa. rir geri stt me eim a r hefu saui me sr en hann tafli og a er ar fylgdi en tuglunum taflpungsins var gullbaugur settur steinum en annar silfurbaugur var borinu. etta allt tk rir og skildu vi a. stt hlt Frosta vel en Kerling illa.

Me eim Eyjlfi Mla og Helga Hjllum var fjandskapur mikill um beiting og beittu Hjallamenn fyrir Eyjlfi bi tn og eng.

a var einn veurdag gan a menn voru a heyverki Mla a eir su hvar maur rei sunnan yfir orskafjr og a gari Mla. En v var essa vi geti a essi maur var ruvs binn en eir menn er ar riu hversdaglega. Hann hafi hjlm hfi en skjld hli gylltan. Hann rei steindum sli og hafi xi rekna xl nr alnar fyrir munn. Hann rei kafa mikinn og var hesturinn mjg mur. Og er hesturinn kom garshlii var hann starotinn. hljp maurinn af baki og setti xina hfu hestinum og var hann egar dauur. Hann tk ekki af sulinn og gekk heim eftir a. Eyjlfur bndi spuri hann a nafni. Hann kvest Gunnar heita, austfirskur maur a tt, en kvest ri finna vilja.

Hey miki l vellinum um daginn er hira skyldi en naut Helga af Hjllum gengu . Gunnar spuri v a eigi skyldi reka nautin r vellinum.

"Ekki ykir oss a tja," segir Eyjlfur, "v a jafnskjtt eru aftur rekin nautin sem vr rekum brott."

Gunnar segir: "a ykir mr yur skmm mikil, venslamnnum ris, a sitja jfnu bndum hr orskafiri."

"ann veg rir um," segir Eyjlfur, "sem r s kunnigt skaplyndi Helga ea rarins kafa sonar hans."

Gunnar segir: "Ekki tla eg a ganga vagur fyrir skaplyndi eirra."

Hann hljp til nautanna, bari og elti t me sjnum sem gatan l og ofan fyrir einstigi a er var vi na. Grmur var ti staddur, son Eyjlfs, og telgir kylfu. Hann segir fur snum um nautin og spuri hvort engi maur skyldi fylgja essum manni. Eyjlfur kvest letja hvern sinna manna a fylgja honum. Grmur kva engum tja mundu a letja sig og hljp egar eftir Gunnari me kylfuna.

En er Gunnar kom einstigi var ar fyrir rarinn kafi me fimmtn menn og vilja egar aftur reka nautin. Gunnar skir a kafa en eir ra fast mt. Helgi sat hesti fyrir utan na og eggjar aan lii. ar v Gunnar rarin og tvo ara en Grmur drap einn. Gunnar kastai steini fyrir brjst Helga svo a hann fll af baki og lmdust bringspelirnir. Fr hann vi a heim og l rekkju lengi.

En mean etta bar a tk Eyjlfur sul af hesti Gunnars og slar tvo hesta. Hann ba Grm og Gunnar fara til ris "og segi honum essi tindi" og bija hann sj.

Eftir a fru eir risstai og sgu honum til og leita rs vi hann.

rir tk ekki mjg essum tindum og ba Grm fara til sn "en ekki vil eg taka vi Gunnari," segir hann, "v a r einar spurnir hefi eg fr honum a hann hafi meiri veri hreysti en hamingju. En hr er svo mnnum vari a vr urfum meir umbtamenn en a auki vor vandri."

Grmur kvest vi Gunnar aldrei skyldu skilja "v a hann var til ess a reka skmm af oss og var a eigi minni n skylda en hans ea mn."

mlti rir vi Gumund son sinn a hann skyldi fara Mla eftir f og mnnum. Er reki allt f Eyjlfs risstai. Gunnar rak og anga fjra tigu geldinga er Helgi tti. En rir vill eigi a sur reka hann brott en Grmur vill Gunnari fylgja en Gumundur Grmi. S rir hvar komi var og ba alla ar vera en kva sr ungt hug um segja hversu a til tkist er bi var von friarins vestan og sunnan.

a var nokkuru sar er synir Helga eggjuu hann til hefnda, Frakki og Bljgur. eir bjuggu Frakkadal Kollafiri. Klfur og Styr voru fylgdarmenn eirra. eir voru allir laun Hjllum og stu um ri. eir uru ess varir a rir fr a skera mn hrossum snum og Gumundur son hans me honum. eir Frakki og Bljgur fru til mts vi og kom Bljgur fyrst a. Hann lagi egar til ris sem hann var a manskurinum og hafi hengt skjldinn hli sr. Lagi kom skjldinn og renndi af t og kom nra hestinum og ar hol. Fll hann egar dauur niur. En rir snerist vi fast og laust Bljg me skrahsanum og kom enni en hann fll bak aftur og var hola fyrir hsanum. Ba hann Gumund gta hans. rir tk sver sitt og hljp mrina og v ar Frakka. Ht ar san Frakkamr. Gumundur v Bljg lkinum er san heitir Bljgslkur. eir Klfur og Styr tku undan. rir gat n Styr brekku uppi og drap hann. ar heitir n Styrsbrekka. En Gumundur elti Klf ofan Klfrgljfur og d hann ar.

Ekki vill rir bta essi vg en fyrir vg rarins kafa galt hann orgeirsdal og voru eir Helgi sttir a kalla.

15. kafli

a verur n nst til tinda a Gsl skeiarnef tk stt og andaist en mgar ris buu honum til erfis. eir buu honum og a hafa slkt af bf sem hann vildi v a rir urfti mikils vi um slturf er hann hafi fjlmennt.

rir bjst til ferar essarar og Gumundur son hans, Ketilbjrn, Gunnar, Grmur og allir fstbrur ris. ar var og Gilli hinn suureyski. eir voru tveir tigir saman er eir riu inn me Gilsfiri. ar fann rir rarin krk. Hann ba ri fara varlega. var sem mestur fjandskapur me eim Steinlfi v a eir deildu um Steinlfsdal. rir ba rarin halda njsnum til ef hann yri var vi nokkurar skipaferir.

N sat rir a erfinu en eir fegar lafsdal sendu or Steinlfi a hann lti ri eigi undan komast. Steinlfur sendi or Kjallaki og sonum hans og komu eir ann dag margir saman er rir skyldi ra fr erfinu. Gengu eir Kjallakur og Steinlfur rrarsktu eina mikla er Steinlfur tti vi fjra tigu manna og reru til Krksfjararness og stefndu fyrir sunnan nesi. rarinn krkur s fr eirra og grunar a friur muni vera. Rei hann egar til Krksfjarar og safnar mnnum. eir lafur og orgeir gengu skip vi nokkurum mnnum og reru yfir Gilsfjr og lentu vi Langeyri t fr Grstum og hldu aan njsnum um ferir ris. eir Steinlfur lentu fyrir sunnan Krksfjararnes og sendu sex menn upp undir mla, var ar Blgur og rni, og fjra menn ara. Skyldu eir aan hyggja a mannaferum.

rir var heldur seinn fr heimboinu. Hann dvaldist Garpsdal um hr. gaf Halldr Hinsson ri uxann Garp er dalurinn var vi kenndur. Var hann fimmtn vetra gamall. En rir gaf Halldri bauginn Brosunaut. Hann rei n r Garpsdal og kom Grstai. Gra hsfreyja segir honum um skipin. rir gaf henni gullbaug en hn sendi egar mann Garpsdal a segja Halldri a meiri von s a rir urfi manna vi.

eir rir riu t me hlum. su eir sex menn vera fyrir mlanum, vopnair. Litlu sar su eir hvar eir fru, Kjallakur og Steinlfur, nean fr skipi og voru skjaldair. rir ba sna menn af baki stga og dr sig glfana Agnarsnauta og vill n fara hndum um . En Vflu-Gunnar keyrir hestinn sporum fram fr eim og rei hina neri lei. Hann s sex menn fyrir sr. ar voru eir Blgur og rni og eirra flagar. eir ru egar mt honum. Gunnar skaut spjti til rna ur hann hljp af baki og kom spjti fang honum og egar gegnum hann. Eftir a hlaupa eir a Gunnari er eftir voru og skir Gunnar fimm. Er eir su hvar eir lafur og orgeir fru nean brekkuna milli eirra ris, og hlupu fjrir frunautar Blgs li me eim en Blgur tk undan me rs og fkk Gunnar teki hann mri einni og drap hann ar og heitir ar Blgsmr og Blgsteinn ar sem hann var kasaur.

ann tma finnast eir rir og orgeir og eru ar ntjn hvorir. Slr ar egar bardaga og snr rir a orgeiri og hggur til hans me Hornhjalta og kemur xlina og snur af hndina fyrir utan geirvrtuna. lafur fair hans st a baki honum og kom blrefillinn brjst honum og renndi ofan kviinn svo a t fllu irin og ltust eir ar bir fegar af essu hggvi. Ketilbjrn var egar manns bani er eir fundust. Og essu komu eir Kjallakur og Steinlfur me rj tigu manna. kom Gunnar a og barist alldjarflega. rir ba sna menn hlfa sr og gta sns sem best. Tkst ei mannfalli allskjtt. kom Halldr til lis vi ri vi tlfta mann. eir brust n um hr. Uru menn srir af hvorum tveggjum. Og komu njsnarmenn eirra Steinlfs og segja a eigi mundu frri menn ra inn fyrir Krksfjararmla en fimm tigir. eir segja og miki li ra fr Grstum.

kallar Steinlfur sna menn og biur halda til skipa og lta au gta sn. Sna eir Kjallakur t undir bakkana og til skipa sinna en hinir hlupu eftir eim. Skipi var uppi fjara. eir Jsteinn hrundu fram skipinu en orvaldur brir hans hlt upp bardaganum eyrinni vi ri. Vflu-Gunnar kom a ar er Jsteinn hafi flota skipinu og hj hann sundur miju vi saxinu en brndi upp skipinu. eir rarinn koma eyrina er orvaldur var fallinn og flestir allir hans menn.

Hann ba menn htta a drepa niur forystulausa menn: "Hldum heldur eftir eim Steinlfi og ltum n sverfa til stls me oss."

rir kva fyrr n mundu skipum sn en eir yru teknir. rarinn kvest eiga teinring "er marga menn mun bera og eltum suur yfir fjr."

rir ba hann ra en kvest svo hugur um segja a vri best a skilja. En rarinn vill ekki anna en a fara eftir eim. Rei hann heim til skips me tuttugasta mann en rir gekk skip me nokkura menn. Menn ris voru bi srir og vgmir og gekk seint rurinn. En rarinn stti kaft rurinn og hans menn er eir voru hvldir og drgu skjtt eftir eim Steinlfi og Kjallaki.

Steinlfur ba ei undan ra a eir hyrfu fyrir a aftur er eftir sttu "v a vera kann a eir nenni eigi a ba hinna er eftir ra og mtti ur umskipti vera ur flagar eirra kmu eftir."

Kntur bndi Kntsstum s a eir Steinlfur reru fyrir landi. Hann kenndi skipi og sendir egar menn Fagradal og stefndi mnnum til naustanna. Hann fr og anga me sna menn. Steinlfur stillir svo til um rurinn a eir yru mjg jafnskjtir til lands og rarinn me snum mnnum. Gengu eir Kjallakur egar upp fr skipi og nmu staar strndunni. rarinn eggjar sna menn til uppgngu. Voru eir tveir tigir en eir Steinlfur hlfur riji tugur. ar var harur bardagi eyrinni. Og er eir hfu skamma stund barist kom Kntur vi fimmtnda mann og veitti Steinlfi og sneri skjtt mannfallinu hendur eim rarni og fll hann ar og nu menn me honum en fimm af Steinlfi. eir hlupu kaf er eftir voru og tku eir rir af sundi er eir komu eftir og drgu upp skip sitt. eir Gunnar og Ketilbjrn vildu egar a landi leggja en rir bannar eim og heldur Gunnari. En Ketilbjrn hljp framstafn skipi Steinlfs og dr a sr. Skutu eir vi forkum og fluttust fr landi. eir Steinlfur hlupu ofan fjruna og eggja ri upp a ganga land en hann kva eim meira mundu fyrir vera "a standa yfir hfusvrum mnum."

Reri hann vestur yfir fjr me bi skipin en hinir ttust eigi skipakost til hafa a ra eftir eim. rir lenti vi Langeyri og lgu ar nu menn dauir og allir af lafsdlum. orvaldur var grandi og var brott fluttur. Sex menn voru ar dauir er eir hfu fyrst fundist. En li a er Steinlfur hafi s mart li fara fr Grstum, a voru naut Gr og breiddi hn kli hornin. En mannfll essi eru sg eftir kumlum eim er fundin eru ar er bardagarnir hafa veri.

Eftir essi tindi fr rir heim til bs sns og fru menn millum og var grium komi um sir. Ekki var essi stt saksknir fr v a essi tindi uru fyrr en lfljtur flutti lg til slands t.

16. kafli

rir sat bi snu og hafi fjlmenni miki. Kvikf hans gekk mjg landi Hrmundar Grf en ar fyrir var rir v vanur a hann gaf Hrmundi gelding hvert haust en lamb vorum. a f var gamalt og gekk me mrkum ris.

a var eitt haust a rir vandar um vi rtt og var eim a orum. En er Vflu-Gunnar heyri or eirra hljp hann upp a Hrmundi og hj til hans og var egar a vgi. essu var rir svo reiur a hann rak Gunnar brott og fr hann Mla til eirra Grms. En eir gfu honum blsta orskafjarardal ar er n heitir Gunnarsstum og geri ar b en var stundum me Ketilbirni.

17. kafli

ormur ht maur norlenskur. Hann stkk noran fyr vga sakir. Hann kemur Hjalla til Helga og skorar hann til vistar. En Helgi jtti a taka vi honum ef hann stti verkum vi ri ef hann kmi fri. essu jtar ormur.

En a var litlu sar er rir rei Kinnsk hinum gamla yfir orskafjr. ormur var vi stta mann og var flginn angi ar er rir skyldi land ra. Og er hann rei af valinum hljp ormur upp og lagi til hans og kom lagi su hestinum og hljp millum rifjanna. rir hljp af baki hestinum en hesturinn rist og hljp t sjinn. rir br sveri og hj orm banahgg. hlupu eir Helgi ofan fjruna og skaut rir spjti gegnum ann er fyrstur fr. En er eir Helgi su a tveir eru fallnir, snr sns vegar hver eirra. rir hljp eftir Helga og elti hann t til Klfr og v hann undir Helgasteini t fr Hjllum. Eftir a fr rir heim. ar heitir n ormstangi er hann fll vi sjinn en Hesttangi ar er Kinnskr kom land.

rir var n var um sig og lt upp halda virkinu. lt urur drikkinn gera rekkju gagnvert dyrum og kva sr mundu ftt vart koma. Ekki sttust eir Styrkr og rir vg Helga.

En a var nokkuru sar a Styrkr gekk skip me hskarla sna tu. ar var Kerling fr me eim dttir hans. au fru leynilega suur yfir orskafjr og komu Hofstai til Halls. Styrkr skorar hann til lis. Hallur brst vi skjtt og fr egar vi fimmtnda mann. eir voru n allir saman sex og tveir tigir. Kerling hafi r fyrir lii eirra og hn hafi hulishjlm yfir skipinu mean au reru yfir fjrinn til risstaa. au gengu fr skipi ofanvera ntt og gekk Kerling fyrst virki v a egar spratt upp lsinn fyrir henni er hn kom a. Og er hn kom virki hljp a henni gyltur mikil og svo hart fang henni a hn fr fug t af virkinu. Og v hljp upp urur drikkinn og ba ri vopnast, segir a friur var kominn a bnum. eir rir hlupu upp og klddust, tku vopn sn og voru tlf saman. Tekst ar bardagi virkinu. eir rir uru srir mjg v a vopn eirra bitu ekki.

s urur drikkinn a Kerling fr um vllinn a hsbaki og hafi klin baki sr uppi en niri hfui og s svo skin milli fta sr. urur hljp t af virkinu og rann hana og reif hri og reif af aftur hnakkafilluna. Kerling tk eyra uri bum hndum og sleit af henni eyra og alla kinnfilluna ofan. Og v tk a bta vopn ris og uru mjg skeinusamir. Fllu sumir menn Halls en sumir flu ofan r virkinu. Brust eir leiinni ofan til sjvarins. En svo lauk a eir komust skip um sir en eftir lgu fimm menn en tveir fllu af ri. r urur og Kerling voru bar vgar.

Eftir a leitar Hallsteinn um sttir me eim Styrkri og ri. Var a a stt a vg eirra Helga skyldu standast heimskn og fjrr vi ri. San var saman jafna mannaltum rum og bttur skakki. Hallur var ekki essi stt og fer hann suur yfir fjr. Er hann Fagradal me Steinlfi um hr.

eir bera n saman r sn og gaf Hallur a r til a eir stu um lf Ketilbjarnar, kva hann mest ara hnd af ri ef honum yri nokku, hldu n njsnum um hvern tma Ketilbjrn vri heima Tungu. En a var httur Ketilbjarnar er hann var heima a hann hlt njsnum ofan til Bjar. Me honum var smundur Naursson og Vflu-Gunnar.

18. kafli

En um hausti litlu fyrir veturntur fengu eir Steinlfur og Hallur njsn af v a Ketilbjrn var heima. eir gengu skip fimmtn saman, Steinlfur og Hallur, Loinn og Galti, fylgdarmenn eirra. eir ra vestur yfir fjr og lentu Laxrs. ar kom til mts vi Grmur af Vllum og Hergils son hans. eir voru tu saman. eir fru upp til Tungu um nttina og var engi maur fyrr var vi en eir hfu teki binn eim. ar var fyrir Ketilbjrn og smundur Naursson og rr menn arir.

Gunnar hafi rii ur um daginn vestur risstai og er hann var ar kominn spyr rir hvaan hann vri a kominn.

"Fr Ketilbirni," segir hann.

"Ekki ertu aunumaur," segir rir, "v a svo dreymdi mig ntt a hann mundi urfa manna vi."

Gunnar segir: "a ykir mr undarlegt er situr heima, kappi slkur sem ykist vera, en hinn krasti vin inn eigi hlut og urfi manna vi."

rir segir: "Hafa skal g r a r refsbelg komi."

Ba hann taka Kinnsk hinn unga. Riu eir aan sex saman um nttina, rir og Gumundur og Kinnarsynir tveir og Vflu-Gunnar. En r Mla fr Grmur og rr menn arir. eir riu n tu um nttina suur yfir orskafjr.

N er a segja fr Ketilbirni a eir fundu eigi fyrr en hsin voru tekin eim. eir smundur tku vopn sn. Gekk Ketilbjrn t dyrin og s a eldur var borinn a dyrum. Hann spyr hverjir fyrir eldinum ttu a ra. Steinlfur kvast fyrir eldi ra.

Ketilbjrn mlti: "Hr mun r ykja skaplegur fundur vor ea skal nokkurum mnnum leyfa tgngu?"

Steinlfur ba konur t ganga en ekki fleira. Eftir a gengu r t en eldur tk a leika hsin. eir smundur og Ketilbjrn gengu undan einn vegg og komust ar t. Hlupu eir Steinlfur og Hallur anga og slgu hring um . ar voru egar drepnir rr menn af Ketilbirni en hann v tvo menn. smundur hljp a Halli og hj til hans en maur hljp fyrir hann og fkk s bana.

hljp smundur t yfir mannhringinn en Ketilbjrn annan veg. Hallur hljp eftir smundi og hans flagar en Steinlfur eftir Ketilbirni. smundur hljp hl einn og varist aan. eir Hallur gengu upp hlinn en smundur r mt og hj til Halls. Hann br vi skildinum. hj einn af Halls mnnum til smundar og kom hjlminn. Hann rasai vi hggi og lagi sverinu til ess er hj og egar gegnum hann. Eftir a hj Hallur til smundar og kom hlsinn svo a af tk hfui. Var hann ar dysjaur og heitir ar smundarhvoll.

En Ketilbjrn hljp t til rinnar. En ar var svo htta a steinn st nni og var Ketilbjrn ar vanur a hlaupa steininn og aan yfir na en a var ekki annarra manna hlaup. a heitir san Ketilbjarnarhlaup. eir Steinlfur runnu eftir honum til rinnar. Ketilbjrn hljp steininn og gat eigi festan sig steininum. Hljp hann aftur yfir na og v kom Steinlfur a, hj ftinn svo a af tk kklalinum. Ketilbjrn fll eigi vi hggi og hnekkti mt eim og v tvo ur hann fll.

Eftir a fru eir Steinlfur heim til bjarins og fundust eir Hallur ar. eir rndu ar f nokkuru og fru san ofan me nni og tla til skipsins.

rir kom Tungu litlu sar en eir Steinlfur voru brott farnir. Var hann vs eirra tinda er ar hfu gerst. rir var allreiur og keyri hestinn sporum kafa og svo hver a rum. rir var skjtastur. Hann gat fari fjra menn af lii Steinlfs og drap alla. En er hann kom bakkana voru eir Steinlfur skip komnir. rir eggjar Steinlf land a ganga.

"N munum vr herma or yur a ar skal meira fyrir vera a hefna Ketilbjarnar en a vr gngum land upp undir vopn yur."

rir mlti: "Eg veit eigi hvers mr verur af aui um hefnd eftir Ketilbjrn en hafa skal eg vilja til."

eir Steinlfur reru t til Krksfjararness. rir sneri Vlvustai Kambsheii. ar bj Heimlaug vlva. rir gaf henni fingurgull og ba hana liveislu og ragerar. Hn lagi a til rs a hann fari fyrst a heygja Ketilbjrn en kvest mundu gera honum njsn ef hn frtti nokku til tinda. rir geri sem hn lagi r til. eir Steinlfur lgu undir Krksfjararnesi ar til er rir rei aftur. Gengu eir Grmur ar af skipi. Fr Grmur heim en Hallur B.

sendi Heimlaug or ri fram Tungu a Grmur var heim kominn. Riu eir rir Vllu og brutu ar upp hurir, gengu inn san. eir Grmur fengu vopn sn og vrust drengilega. Var ar hin harasta atskn v a rir var allreiur og lauk svo a Grmur fll og hskarlar hans tveir en Hergils son hans komst t um laundyr og var Gunnar var vi hann og hljp eftir og v hann ar er n heita Hergilsgrafir.

Eftir a riu eir rir brott og er eir voru skammt komnir su eir rj menn ra fr B og var einn blrri kpu. a var Hallur, Loinn og Galti. rir keyrir egar hestinn sporum er hann s og rur fr snum mnnum. Hann gat fari hj Steinlfsdal og var eigi hggfri vi Hall. rir skaut eftir honum spjti og kom sulbogann og egar gegnum og svo bak Halli. Hann snarast vi og kippti brott spjtinu. hj Galti til ris en Hallur rei undan sem hann mtti. rir hljp af baki og er svo sagt a hann hamaist hi fyrsta sinn. Galti var og hamrammur og var eirra atgangur hinn harasti. Fr Galti undan en rir stti eftir. Loinn ttist engan hlut a mega eiga og rei hann eftir Halli. En ar kom a rir bar af Galta. ar heitir n Galtardalur.

hljp rir hestinn og var mjg mur. Hann rei a leita Halls og fann hann rendan vi tngar Hofstum. Hann hafi ltist af sri v er rir hafi veitt honum og falli ar af baki. rir fr til mts vi flaga sna, riu san heim vestur yfir orskafjr. Hann bau Hyrning stt eftir fur sinn en hann tk v vel. Fr hann Hofstai og tk ar vi bi og var hann beturferungur. Var hann aldrei mtgangi vi ri.

19. kafli

Steinlfur sat bi snu og ttist ungar frttir hafa um fjrinn. Hann var svo var um sig a hann var aldrei fyrir vestan fjr nturgestur. Hann setti annan mann fyrir bi B a annast ar um. rir sat n um kyrrt og var honum allmikill hugur a finna Steinlf en ttist eigi fng hafa a skja hann suur um fjr fyrir lisafla sakir.

a var eitt haust a Steinlfur fr sunnan yfir fjr. eir voru tu skipi og tla egar aftur. En er eir voru vestur komnir hljp tsynningur me stormi og mttu eir eigi ann dag aftur fara. En egar Heimlaug vlva vissi a sendi hn mann til ris og ba hann skjtt vi brega ef hann vildi Steinlf finna en hn kvast mundu ra a veri flli eigi.

rir rei egar heiman og vill ekki mnnum safna v a hann hugi a mundu njsnir koma Steinlfi ef nokkur dvl yri . eir fru heiman me honum Gumundur son hans og Vflu-Gunnar, Kinnarsynir tveir. urur mir eirra segir a meir var fer sj ger me ri Heimlaugar en snu, a fara vi svo f menn hendur Steinlfi. rir kva n eigi a sur fara skulu. eir fru heiman tta og Vafspjara-Grmur r Mla og maur me honum. En er eir komu suur yfir orskafjr sendi rir or ttari fstbrur snum Mrsdal. Hann kom til hans vi annan mann. eir riu tlf inn til Steinlfsdals.

En eir Steinlfur hfu fari tu til a festa hey upp dali en arir tu voru heima. Heyi st va um dalinn og voru eir mjg dreift um dalinn. En er eir rir su hva eir hfust a skildust eir reiinni til a henda . Voru hleypingar miklar. Steinlfur kallar sna menn og ba heim halda til bjar og lta hsin gta sn og er eir komu heim a tngari vera eir tlf. Kvast Steinlfur eigi lengra renna vilja. Hfu ltist fimm menn Steinlfs. eir komu fyrst eftir Kinnarsynir, Gunnar og rr menn arir. rhallur hj egar til Steinlfs og kom ftinn. Var a miki sr. En Steinlfur lagi til hans og kom hann mijan. rhallur gekk lagi upp a hndum honum og hj enn til hans og veitti honum miki sr. v kom rir a og voru fallnir rr menn af eim rhalli. rir barist djarflega.

En enna sama dag rei Atli son lfs hins skjlga noran yfir heii vi tlfta mann. Hann var var vi fundinn og fr til og r egar til mealgngu og kvast eim veita mundu er a hans orum vildi gera og ar kom a hann fkk skili v a hvorirtveggju voru mjg srir. ar ltust fimm menn af ri en fimmtn af Steinlfi. ar heitir Grsteinsdld er eir brust upp fr B.

Atli fylgir eim Steinlfi heim B og voru bundin sr eirra. eir rir riu vestur heim og voru allir srir og engi maur komst sr af eim fundi. Um daginn eftir fr Steinlfur heim suur til Fagradals og l lengi srum um hausti og greri seint. En um veturinn sl verk og rifnuu aftur er grin voru og d hann af eim srum. rir hafi og mjg sr ori og greru hans sr skjtt. En eftir enna fund tk rir skapskipti. Gerist hann mjg illur vifangs.

a haust hurfu kistur r er hann hafi gera lti a Valshellisgulli og vissi engi san hva af eim var ori.

20. kafli

N er fr v a segja a til hefnda eftir Steinlf var orsteinn son hans og eir fegar, Sleitu-Bjrn og jrekur dtturson Steinlfs. Atli lfsson leitai um stt me eim og vildu Saurbingar ekki sttast ef eigi fru eir utan er mest hfu gengi a vgum eim. rir vildi ekki utan fara. Var Steinlfur bttur f miklu. En Gumundur og Vafspjara-Grmur, Vflu-Gunnar og ttar skyldu utan fara og vera brott lengi...

(Hr vantar eitt bla handriti.)

... gtu eigi fylgt honum o... er hann s bardagann hamaist hann. En er hann kom ofan fjruna fll Steinn niur ... vrust af skipinu. En er eir su ri hlaupa ofan fjruna hlupu eir allir r skipinu til mts vi hann og geru eir allhara hr. au Kerling og Styrkr sttu bi a ri en orgils rum sta. komu a frunautar ris og uru Djpfiringar ofurlii bornir. eir sttust fast, orsteinn og rndur, og var hvortveggi mjg sr. orgils varist alldrengilega en fll fyrir eim Gunnari og Grmi. ar fll og Styrkr og sj menn arir af rndi. Sex menn fllu af ri. En sumir flu sfiringar hver eirra er undan komst. rir elti Kerlingu upp me firinum til ess er fyrir eim var gil miki. Steyptist Kerling ofan einn mikinn foss en rir kastar eftir henni hellusteini miklum og kom milli fta henni og ar lst hn. Heitir ar san Kerlingargil og Kerlingareyr og ar hefir jafnan san reimt tt.

eir Gumundur flagar uru srir nokku og fru eir utan um sumari sem tla var og er mikil saga af eim Noregi fr viskiptum eirra lvis hnfu. eir rndur og orsteinn uru bir grddir a heilu og sttust eir rir og rndur um au mlaferli er ar hfu gerst eirra milli.

rir bj risstum langa vi og tti anna b Hl. Hann gerist illur og dll viskiptis v meir er hann eltist meir.

a var sagt eitthvert sumar a Gumundur son hans hafi falli bardaga en a hafi logi veri. ri br svo vi essi tindi er hann frtti a hann hvarf brott fr bi snu og vissi engi maur hva af honum vri ori ea hann kom niur en a hafa menn fyrir satt a hann hafi a dreka ori og hafi lagist gullkistur snar. Hlst a og lengi san a menn su dreka fljga ofan um eim megin fr risstum og Gullfoss er kallaur og yfir fjrinn fjall a er stendur yfir bnum Hl.

Atli son hans tk fjrvarveislu eftir hann og bj risstum og okkaist vel nbum snum.

Og lkur ar essi sgu.

(Hr er anna niurlag sgunni eftir AM 945 4to. ar er komi a vinir ris hafa bi honum fyrirst en nundur nokkur fer til a ginna hann gildru.)

eir komu Djpadal og nema staar vllum nokkurum framarlega dalnum. ar eru rng og ofurleg gljfur rumegin vi vellina. nundur ba ba ar "en eg mun fara fund ris," segir hann.

eir gera n svo en nundur rur risstai. Honum er ar vel fagna og er hann ar um ntt.

Um morguninn eftir bst rir a ra Djpadal. Hann ba Atla son sinn me sr fara og fr hann og tveir hskarlar. Ingibjrg kona ris spyr hann a hv hann hafi menn me sr.

rir mlti: "Vera m a nokku beri n til tinda sem sr eigi. Grunar mig um a a eg fi ekki a gert."

San rei rir af sta og minntist ur vi konu sna og ba hana vel lifa.

(nundur leiir ri til fyrirstursmannanna. ar tekst mikill bardagi. rir fellir marga menn en loks eru hggnar af honum bar hendurnar.)

rir hljp a gljfrunum og sl stfunum vi hellu mikilli svo a hn hrkk til. su eir a kisturnar er Valshellisgull var voru ar undir. rir stakk handarstfunum snum hvorn kistuhring og steyptist fram af gljfrin fljtri svipan og su eir hann eigi framar.

(Loks segir fr afdrifum flaga ris og sona.)

Gumundur bj risstum til elli og er mart manna fr honum komi. Atli bj Grf og voru eir brur mikilmenni. Vflu-Gunnar bj Gunnarsstum en Grmur Mla langa hr en orsteinn Kinnarson Kinnarstum. ar heita n Leikvellir er rir fll. En um hann veit engi fremur a segja eftir a er hr var sagt.

rir hefir veri einn me hraustustu mnnum hr landi. S hann og flest fyrir fram og var vitur maur og engi ofsamaur allt ar til er lund hans spilltist og hefir hann goldi ess sasta drykks sem hann drakk af klki Ragnars eins og Ragnar fyrir sagi honum og hr var ur sagt.